{"id":452,"date":"2021-10-06T15:07:59","date_gmt":"2021-10-06T15:07:59","guid":{"rendered":"https:\/\/aaipa.gov.mk\/?page_id=452"},"modified":"2022-01-17T15:06:04","modified_gmt":"2022-01-17T15:06:04","slug":"%d1%88%d1%82%d0%be-%d0%b5-%d0%b8%d0%bf%d0%b0","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/aaipa.gov.mk\/al\/cfare-eshte-ipa\/","title":{"rendered":"\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb IPA?"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

<\/p>\n

Instrumenti i Ndihm\u00ebs s\u00eb Para Aderimit, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb instrument i para-aderimit, q\u00eb ofron ndihm\u00eb financiare p\u00ebr vendet p\u00ebrfituese (vendet kandidate potenciale dhe vendet kandidate), duke i mb\u00ebshtetur ato n\u00eb kalimin nga statusi kandidat potencial n\u00eb vend kandidat p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE, d.m.th. an\u00ebtar i BE-s\u00eb. Instrumenti p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb nga instrumentet e p\u00ebrgjithshme q\u00eb mb\u00ebshtet drejtp\u00ebrdrejt politikat evropiane t\u00eb ndihm\u00ebs s\u00eb jashtme.<\/p>\n

<\/p>\n

Periudha e par\u00eb e programimit p\u00ebr IPA, u krijua p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb 7-vje\u00e7are, nga viti 2007 deri n\u00eb vitin 2013. Rregullorja e re IPA II u miratua n\u00eb vitin 2014 p\u00ebr periudh\u00ebn e ardhshme 7-vje\u00e7are 2014-2020.<\/p>\n

<\/p>\n

K\u00ebshilli i Bashkimit Evropian (BE), p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb vitin 2006 krijoi Instrumentin p\u00ebr Ndihm\u00ebn e Para Aderimit t\u00eb vendeve kandidate dhe vendeve kandidate potenciale, p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE (Rregullorja 1085\/2006).<\/p>\n

<\/p>\n

IPA I 2007-2013<\/h3>\n

<\/p>\n

Rregullorja u miratua me q\u00ebllim t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb efikasitetit t\u00eb Ndihm\u00ebs s\u00eb Jashtme t\u00eb Komunitetit. Me k\u00ebt\u00eb Rregullore \u00ebsht\u00eb parapar\u00eb nj\u00eb korniz\u00eb e re e programimit dhe ofrimit t\u00eb ndihm\u00ebs, p\u00ebr vendet kandidate p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE, dhe vendet kandidate potenciale p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE.<\/p>\n

<\/p>\n

FUSH\u00cbVEPRIMI<\/h5>\n

<\/p>\n

Ndihma p\u00ebr vendet kandidate p\u00ebrdoret si mb\u00ebshtetje n\u00eb fushat e m\u00ebposhtme:<\/p>\n

<\/p>\n

    \n
  • forcimin e institucioneve demokratike, si dhe t\u00eb shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs, duke p\u00ebrfshir\u00eb zbatimin e tij<\/li>\n
  • promovimin dhe mbrojtjen e t\u00eb drejtave dhe lirive themelore t\u00eb njeriut dhe respektimin e shtuar p\u00ebr t\u00eb drejtat e pakicave, promovimin e barazis\u00eb gjinore dhe mosdiskriminimit<\/li>\n
  • reforma e administrat\u00ebs publike, duke p\u00ebrfshir\u00eb krijimin e nj\u00eb sistemi q\u00eb mund\u00ebson decentralizimin e menaxhimit t\u00eb ndihm\u00ebs, p\u00ebr vendin p\u00ebrfitues n\u00eb p\u00ebrputhje me rregullat e p\u00ebrcaktuara n\u00eb nenin 154 t\u00eb Rregullores Financiare (KE, Euratom) Nr. 2018\/1046<\/li>\n
  • reformat ekonomike<\/li>\n
  • zhvillimin e shoq\u00ebris\u00eb civile<\/li>\n
  • p\u00ebrfshirja sociale<\/li>\n
  • pajtimi, masat e nd\u00ebrtimit t\u00eb besimit dhe rind\u00ebrtimi; dhe<\/li>\n
  • bashk\u00ebpunimin rajonal dhe nd\u00ebrkufitar.<\/li>\n<\/ul>\n

    <\/p>\n

    N\u00eb rastin e vendeve kandidate p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE (n\u00eb mesin e t\u00eb cilave \u00ebsht\u00eb Republika e Maqedonis\u00eb), ndihma do t\u00eb p\u00ebrdoret gjithashtu p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur fushat e m\u00ebposhtme:<\/h5>\n

    <\/p>\n

      \n
    • miratimin dhe zbatimin e acquis communautaire (e drejta e BE-s\u00eb).<\/li>\n
    • mb\u00ebshtetje p\u00ebr zhvillimin e politikave, si dhe p\u00ebrgatitjen p\u00ebr zbatimin dhe menaxhimin e politikave t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta bujq\u00ebsore dhe t\u00eb kohezionit t\u00eb Komunitetit.<\/li>\n<\/ul>\n

      <\/p>\n

      IPA II 2014-2020<\/h3>\n

      <\/p>\n

      M\u00eb 11 mars 2014, Parlamenti Evropian dhe K\u00ebshilli miratuan Rregulloren (BE) Nr. 231\/2014 p\u00ebr krijimin e nj\u00eb Instrumenti p\u00ebr Ndihm\u00ebn e Para Aderimit (\u201cRregullorja IPAII\u201d). Ky instrument \u00ebsht\u00eb nj\u00eb baz\u00eb ligjore p\u00ebr ofrimin e ndihm\u00ebs financiare p\u00ebr p\u00ebrfituesit e renditur n\u00eb Aneksin I t\u00eb Rregullores IPA II (\u201cP\u00ebrfituesit IPA II\u201d), n\u00eb miratimin dhe zbatimin e reformave politike, institucionale, ligjore, administrative, sociale dhe ekonomike t\u00eb k\u00ebrkuara nga k\u00ebta p\u00ebrfitues, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrputhet me vlerat e Unionit dhe t\u00eb p\u00ebrafrohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb progresive me rregullat, standardet, politikat dhe praktikat e Unionit, me synimin p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb Union.<\/p>\n

      <\/p>\n

      Ndihma sipas IPA II, do t\u00eb ofrohet n\u00eb baz\u00eb t\u00eb dokumenteve strategjike, t\u00eb krijuara p\u00ebr koh\u00ebzgjatjen e korniz\u00ebs financiare shum\u00ebvje\u00e7are t\u00eb Unionit p\u00ebr periudh\u00ebn nga 2014 deri n\u00eb 2020, nga Komisioni n\u00eb partneritet me p\u00ebrfituesin e IPA II.<\/p>\n

      <\/p>\n

      Kjo ndihm\u00eb realizohet n\u00ebp\u00ebrmjet programeve dhe masave t\u00eb p\u00ebrcaktuara n\u00eb nenet 2 dhe 3 t\u00eb Rregullores s\u00eb P\u00ebrbashk\u00ebt Zbatuese.<\/p>\n

      <\/p>\n

      Zbatimi, si rregull, do t\u00eb marr\u00eb form\u00ebn e programeve vjetore ose shum\u00ebvje\u00e7are, specifike p\u00ebr nj\u00eb vend ose shum\u00eb vende, si dhe programe t\u00eb bashk\u00ebpunimit nd\u00ebrkufitar, t\u00eb krijuara n\u00eb p\u00ebrputhje me dokumentet e strategjis\u00eb dhe t\u00eb hartuara nga p\u00ebrfituesi p\u00ebrkat\u00ebs i IPA II dhe \/ose Komisioni, sipas rastit, dhe miratuar nga Komisioni.<\/p>\n

      <\/p>\n

      Sipas Rregullores, ndihma p\u00ebr p\u00ebrfituesit do t\u00eb synoj\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb p\u00ebrpjekjet e tyre p\u00ebr t\u00eb forcuar:<\/p>\n

      <\/p>\n

        \n
      • institucionet demokratike dhe shtetin e s\u00eb drejt\u00ebs,<\/li>\n
      • reform\u00ebn e administrat\u00ebs publike,<\/li>\n
      • zbatimin e reformave ekonomike,<\/li>\n
      • respektimi i t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave,<\/li>\n
      • promovimin e barazis\u00eb gjinore,<\/li>\n
      • t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb zhvillimin e shoq\u00ebris\u00eb civile dhe rritjen e bashk\u00ebpunimit rajonal, si dhe pajtimin dhe rind\u00ebrtimin, si dhe t\u00eb promovoj\u00eb zhvillimin e q\u00ebndruesh\u00ebm dhe reduktimin e varf\u00ebris\u00eb n\u00eb k\u00ebto vende.<\/li>\n<\/ul>\n

        <\/p>\n

        Sipas nenit 49 t\u00eb Traktatit t\u00eb Bashkimit Evropian, \u00e7do shtet evropian q\u00eb miraton vlerat e respektimit t\u00eb dinjitetit njer\u00ebzor, liris\u00eb, demokracis\u00eb, barazis\u00eb, shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs dhe respektimit t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut, duke p\u00ebrfshir\u00eb t\u00eb drejtat e personave q\u00eb u p\u00ebrkasin pakicave, mund t\u00eb aplikoj\u00eb p\u00ebr t'u b\u00ebr\u00eb an\u00ebtar i Unionit.<\/p>\n

        <\/p>\n

        Nj\u00eb shtet evropian, q\u00eb ka aplikuar p\u00ebr t'u bashkuar me BE-n\u00eb, mund t\u00eb b\u00ebhet an\u00ebtar vet\u00ebm kur t\u00eb konfirmohet se i plot\u00ebson kriteret e an\u00ebtar\u00ebsimit, t\u00eb miratuara n\u00eb K\u00ebshillin Evropian n\u00eb Kopenhag\u00eb, n\u00eb qershor 1993, dhe me kusht q\u00eb aderimi t\u00eb mos e mbingarkoj\u00eb kapacitetin e Unionit me integrimim t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb ri.<\/p>\n

        <\/p>\n

        IPA II P\u00cbRFITUESIT<\/h3>\n

        <\/p>\n

        Kjo rregullore i referohet vendeve kandidate dhe vendeve kandidate potenciale p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE - Shqip\u00ebria, Bosnja dhe Hercegovina, Islanda, Mali i Zi, Serbia, Turqia, Maqedonia dhe Kosova.<\/p>\n

        <\/p>\n

        Komuniteti i ndihmon vendet, q\u00eb t\u00eb p\u00ebrafrohen me standardet dhe politikat e BE-s\u00eb, n\u00ebp\u00ebrmjet dh\u00ebnies s\u00eb fondeve t\u00eb BE-s\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb IPA-s.<\/p>\n

        <\/p>\n

        Objektivat specifike<\/h5>\n

        <\/p>\n

        Ndihma sipas k\u00ebsaj rregulloreje do t\u00eb ndjek\u00eb arritjen e objektivave specifike t\u00eb m\u00ebposhtme, sipas nevojave t\u00eb secilit prej p\u00ebrfituesve, si dhe agjend\u00ebs s\u00eb tyre individuale t\u00eb zgjerimit:<\/p>\n

        <\/p>\n

        - mb\u00ebshtetje p\u00ebr reformat politike, nd\u00ebr t\u00eb tjera n\u00ebp\u00ebrmjet:<\/h6>\n

        <\/p>\n

          \n
        • forcimi i demokracis\u00eb dhe institucioneve t\u00eb saj, duke p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb gjyq\u00ebsor t\u00eb pavarur dhe efikas, dhe t\u00eb shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs, duke p\u00ebrfshir\u00eb zbatimin e tij;<\/li>\n
        • promovimi dhe mbrojtja e t\u00eb drejtave dhe lirive themelore t\u00eb njeriut, respektimi i shtuar p\u00ebr t\u00eb drejtat e personave q\u00eb u p\u00ebrkasin pakicave, duke p\u00ebrfshir\u00eb personat lezbike, homoseksual\u00eb, biseksual\u00eb, transgjinor\u00eb dhe interseksor\u00eb (popullsia LGBT), promovimi i barazis\u00eb gjinore, mosdiskriminimi dhe toleranca, si dhe liria e media dhe respekt p\u00ebr diversitetin kulturor;<\/li>\n
        • bashk\u00ebpunimi rajonal dhe marr\u00ebdh\u00ebniet e mira fqinj\u00ebsore;<\/li>\n
        • promovimi i masave t\u00eb pajtimit, t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb paqes dhe t\u00eb besimit;<\/li>\n
        • lufta kund\u00ebr korrupsionit dhe krimit t\u00eb organizuar;<\/li>\n
        • forcimi i administrat\u00ebs publike dhe qeverisjes s\u00eb mir\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet;<\/li>\n
        • masat p\u00ebr ngritjen e kapaciteteve p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e zbatimit t\u00eb ligjit, menaxhimit t\u00eb kufijve dhe zbatimit t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb migracionit, duke p\u00ebrfshir\u00eb menaxhimin e flukseve migratore;<\/li>\n
        • zhvillimi i shoq\u00ebris\u00eb civile;<\/li>\n
        • p\u00ebrmir\u00ebsimi i dialogut social dhe forcimi i kapaciteteve t\u00eb partner\u00ebve social\u00eb;<\/li>\n<\/ul>\n

          <\/p>\n

          - mb\u00ebshtetje p\u00ebr zhvillimin ekonomik, social dhe territorial, me synimin p\u00ebr nj\u00eb rritje t\u00eb zgjuar, t\u00eb q\u00ebndrueshme dhe gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse, nd\u00ebr t\u00eb tjera edhe me:<\/h6>\n

          <\/p>\n

            \n
          • arritjen e standardeve t\u00eb BE-s\u00eb n\u00eb ekonomi, duke p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb ekonomi tregu funksionale, si dhe qeverisjen fiskale dhe ekonomike;<\/li>\n
          • reformat ekonomike t\u00eb nevojshme p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar presionin konkurrues dhe forcat e tregut n\u00eb Union, duke kontribuar n\u00eb arritjen e q\u00ebllimeve sociale dhe mjedisore;<\/li>\n
          • nxitja e pun\u00ebsimit dhe l\u00ebvizshm\u00ebris\u00eb s\u00eb pun\u00ebs, promovimi i krijimit cil\u00ebsor t\u00eb vendeve t\u00eb pun\u00ebs dhe zhvillimi i kapitalit njer\u00ebzor;<\/li>\n
          • promovimi i p\u00ebrfshirjes sociale dhe ekonomike, n\u00eb ve\u00e7anti t\u00eb pakicave dhe grupeve t\u00eb cenueshme, duke p\u00ebrfshir\u00eb personat me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara, refugjat\u00ebt dhe personat e zhvendosur;<\/li>\n
          • nxitja e nj\u00eb sistemi arsimor gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs dhe t\u00eb integruar dhe ruajtja dhe restaurimi i trash\u00ebgimis\u00eb kulturore;<\/li>\n
          • zhvillimi i kapitalit fizik, duke p\u00ebrfshir\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e infrastruktur\u00ebs dhe lidhjet me rrjetet e Unionit dhe rajonal;<\/li>\n
          • forcimi i kapaciteteve t\u00eb k\u00ebrkimit, zhvillimit teknologjik dhe inovacionit;<\/li>\n<\/ul>\n

            <\/p>\n

            - forcimi i aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb p\u00ebrfituesve n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur detyrimet q\u00eb rrjedhin nga an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb Union, duke mb\u00ebshtetur p\u00ebrafrimin progresiv me dhe miratimin, zbatimin dhe realizimin e s\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb BE-s\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb p\u00ebrgatitjen p\u00ebr menaxhimin e Fondeve Strukturore t\u00eb Unionit, Fondit t\u00eb Kohezionit dhe Fondi Bujq\u00ebsor Evropian p\u00ebr Zhvillim Rural;<\/h6>\n

            <\/p>\n

            - forcimi i integrimit rajonal dhe bashk\u00ebpunimit territorial q\u00eb p\u00ebrfshin p\u00ebrfituesit e IPA-s, shtetet an\u00ebtare dhe, sipas rastit, vendet e treta brenda fush\u00ebveprimit t\u00eb Rregullores (BE) Nr. 232\/2014 t\u00eb Parlamentit Evropian.<\/h6>\n

            <\/p>\n

            TREGUESIT<\/h3>\n

            <\/p>\n

            Progresi drejt arritjes s\u00eb objektivave specifike do t\u00eb monitorohet dhe vler\u00ebsohet n\u00eb baz\u00eb t\u00eb treguesve t\u00eb paracaktuar, t\u00eb qart\u00eb, transparent dhe, sipas rastit, t\u00eb matsh\u00ebm dhe specifik\u00eb t\u00eb vendit, t\u00eb cil\u00ebt mbulojn\u00eb nd\u00ebr t\u00eb tjera:<\/p>\n

            <\/p>\n

              \n
            • progres n\u00eb fushat e forcimit t\u00eb demokracis\u00eb, shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs dhe nj\u00eb sistemi drejt\u00ebsie t\u00eb pavarur dhe efikas, respektimi i t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut, duke p\u00ebrfshir\u00eb t\u00eb drejtat e personave q\u00eb u p\u00ebrkasin pakicave dhe grupeve t\u00eb cenueshme, lirit\u00eb themelore, barazin\u00eb gjinore dhe t\u00eb drejtat e grave, luft\u00ebn kund\u00ebr korrupsionit dhe krimi i organizuar, pajtimi, marr\u00ebdh\u00ebniet e fqinj\u00ebsis\u00eb s\u00eb mir\u00eb dhe kthimi i refugjat\u00ebve, dhe n\u00eb ve\u00e7anti, krijimi i t\u00eb dh\u00ebnave n\u00eb ato zona;<\/li>\n
            • progresi n\u00eb reformat socio-ekonomike dhe fiskale, duke adresuar disbalancat strukturore dhe makro-ekonomike; q\u00ebndrueshm\u00ebria dhe efektiviteti i strategjive t\u00eb zhvillimit social dhe ekonomik; progres drejt rritjes s\u00eb zgjuar, t\u00eb q\u00ebndrueshme dhe gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse dhe krijimit t\u00eb nj\u00eb arsimi gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs dhe t\u00eb integruar, trajnim cil\u00ebsor dhe pun\u00ebsim, duke p\u00ebrfshir\u00eb investimet publike t\u00eb mb\u00ebshtetura nga IPA II; progres drejt krijimit t\u00eb nj\u00eb mjedisi t\u00eb favorsh\u00ebm biznesi;<\/li>\n
            • progres n\u00eb p\u00ebrafrimin e legjislacionit me t\u00eb drejt\u00ebn e BE-s\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb historik t\u00eb zbatimit t\u00eb tij; progresi n\u00eb reform\u00ebn institucionale t\u00eb lidhur me Unionin, duke p\u00ebrfshir\u00eb kalimin n\u00eb menaxhimin indirekt t\u00eb ndihm\u00ebs s\u00eb ofruar sipas k\u00ebsaj Rregulloreje;<\/li>\n
            • progres n\u00eb nd\u00ebrtimin dhe forcimin e qeverisjes s\u00eb mir\u00eb dhe kapaciteteve administrative, institucionale dhe absorbuese n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet, duke p\u00ebrfshir\u00eb burimet e duhura njer\u00ebzore, t\u00eb nevojshme p\u00ebr miratimin dhe zbatimin e legjislacionit t\u00eb lidhur me t\u00eb drejt\u00ebn e Unionit;<\/li>\n
            • nismat e bashk\u00ebpunimit rajonal dhe territorial dhe evolucioni i flukseve tregtare.<\/li>\n<\/ul>\n

              <\/p>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aaipa.gov.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/452"}],"collection":[{"href":"https:\/\/aaipa.gov.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/aaipa.gov.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aaipa.gov.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aaipa.gov.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=452"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/aaipa.gov.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/452\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aaipa.gov.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=452"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}